Lagers
Onze testresultaten, die alle terug te vinden zijn in deze megatabel, zullen je goed op weg moeten helpen met het vinden van de juiste ventilator. Maar er is meer. Eén van de belangrijkste zaken is het type lager dat is gebruikt.
Het meest gebruikt want goedkoopst om te produceren is een glijlager (oftewel sleeve bearing). De as van de ventilator glijdt in de lager, waarbij in de regel nog iets van smering wordt toegepast. Het voordeel van een glijlager, naast het feit dat dergelijke fans over het algemeen relatief goedkoop zijn, is de stille werking. De verwachte levensduur is daarentegen het kortst, zeker wanneer de fans niet verticaal geplaatst worden.
Een ander veelgebruikt lagertype is een kogellager (oftewel ball bearing), waarbij zoals de naam al aangeeft kogeltjes geplaatst zijn tussen de as en de boring. Kogellagers hebben een langere levensduur, maar produceren meestal wel wat meer geluid.
Bij casefans komen we steeds vaker wat meer exotische types lager tegen, die het beste van twee werelden moeten bieden. Een rifle bearing is afgeleid van een glijlager, maar hierbij zijn er groeven in de as, waardoor de gebruikte smering als het ware constant wordt rondgepompt door het lager. Het verlengt de levensduur en maakt de werking nog stiller. Een hydraulic bearing is daar vergelijkbaar mee en in feite ook een verbeterd glijlager. Bij een Fluid Dynamic Bearing is er geen direct contact tussen as en boring en zit daar een vloeistof tussen. Een échte FDB fan zou zowel qua levensduur als geluidsproductie extreem goed moeten presteren, maar het is een duur type lager. Helaas komt het nog wel eens voor dat fabrikanten beweren dat een fan van het FDB type is, maar dat er eigenlijk een rifle bearing in zit. We hebben dat voor deze test overigens niet bij 103 casefans kunnen controleren. Bij een goedkope fan met FDB op de doos mag je echter achterdochtig zijn.
Tenslotte zijn er nog diverse magnetische bearings, zoals Enermax’s twister lager en de vergelijkbaar BOL (Barometric Oil-Less) van zustermerk Lepa. Hierbij zorgen magneten ervoor dat dan het lager in het midden van de boring gepositioneerd wordt. Ook deze zijn qua levensduur erg goed en hebben – sowieso in het geval van Enermax – het voordeel dat je de ventilator eenvoudig uit zijn bracket kunt trekken om hem schoon te maken, iets wat bij andere lagers niet mogelijk is.
Ten slotte geven sommige fabrikanten de bearing nog eigen namen. Zo is Noctua’s “SSO” lager een verbeterde sleeve bearing, ruwweg dezelfde categorie als rifle en hydraulic bearings dus. “SSO2” is juist een fluid dynamic bearing.
Geluid beperken
Iets anders waar je op moet letten is de aansluiting van de ventilator. In feite zijn er twee smaken: een 3-pin connector, of een 4-pin connector bij zogenaamde PWM fans. Bij exemplaren met een 3-pin connector wordt de snelheid enkel door het voltage geregeld. Bij PWM-fans kan een moederbord door het geven van pulsen van variabele breedte de snelheid van een fan nauwkeuriger regelen. Let wel, vaak heeft een moederbord slechts een beperkt aantal PWM-aansluitingen en zeker vroeger kwam het nog wel eens voor dat er 4-pins connectors op moederborden zaten waarbij de vierde pin helemaal niet aangesloten was. Gelukkig kun je PWM-fans ook prima met voltage regelen. Wie de ventilators op een fancontroller aansluit gaat dat sowieso doen en kan dus net zo goed voor een goedkoper, niet-PWM exemplaar kiezen. Bij sommige fans wordt een fan-controller meegeleverd: soms in de vorm van een simpele weerstand, soms in de vorm van een instelbare weerstand (potmeter).
Een paar jaar geleden was het nog bijzonder, tegenwoordig eerder regel dan uitzondering: casefans met een rubberen ophanging. Ook dit hebben we in de tabel duidelijk vermeld. Door rubberen ophanging is er (vrijwel) geen kans op extra geluidsproductie door resonantie. Toch is het vaak meer marketing dan wat anders: door de lage snelheid waarop fans in de praktijk draaien is dit effect sowieso zelden.
Het oog wil ten slotte ook wat. Daarom maken meer en meer fabrikanten er werk van om hun fans er goed uit te laten zien. Dat kan variëren van bijzondere kleurstellingen (waarbij je bij verschillende merken ruime keuze hebt) tot bijzondere verlichting.
