15 Intel X99 moederborden review: borden voor Haswell-E

PCI-Express lanes voor SLI en Crossfire

Eén van de belangrijkste punten waarop de borden van elkaar verschillen, is hoe de fabrikanten omgaan met de verschillende PCI-Express lanes die het Haswell-E platform beschikbaar heeft. De CPU's hebben ofwel 40 PCI-Express 3.0 lanes (bij de 5960X en 5930K) ofwel 28 PCI-Express 3.0 lanes (bij de 5820K). Daarnaast biedt de X99 chipset ook nog eens 8 PCI-Express 2.0 lanes. De PCI-Express 3.0 lanes worden in de regel gebruikt voor de PCI-Express x16 sloten voor videokaarten, maar ook steeds vaker om een snel M.2 SSD-slot met PCI-Express x4 te maken. De lanes van de chipset worden in de regel toegepast voor het verbinden van de netwerkcontroller(s), eventuele extra SATA- en USB-controller(s) en PCI-Express x1 of x4 sloten.

Het X99 platform is op papier geschikt voor 2-way, 3-way en 4-way SLI en Crossfire, waarbij 4-way met een 5820K (28 lanes) afvalt. Niet bij alle borden zijn er echter voldoende PCI-Express x16-sloten om 3-way of 4-way mogelijk te maken. Sowieso vereist Nvidia voor 3-way en 4-way SLI dat alle kaarten minimaal 8 lanes hebben. 

De ASRock X99 Extreme 4, ASUS X99 Deluxe en MSI X99S SLI Plus bieden geen 4-way functionaliteit, simpelweg omdat vier dual-slot kaarten niet passen. De ASRock X99M Killer is een Micro ATX bord en dus per definitie beperkt tot 2-way.

Daar komt bij dat een aanwezig M.2 slot met PCI-Express x4 functionaliteit over het algemeen lanes deelt met één of meerdere PCI-Express sloten op het bord. Dat maakt dat wanneer je een M.2 SSD plaatst, er bij veel borden een beperking is qua mogelijkheden voor het plaatsen van videokaarten. Omdat Gigabyte op haar borden de M.2 sloten koppelt aan de langzamere PCI-Express 2.0 lanes uit de chipset is dit bij hun borden niet het geval. ASRock heeft haar borden in de regel (als kostenbesparing) van minder PCI-Express switches voorzien. Dat maakt dat de impact groter is (bij de X99 Extreme4 ben je beperkt tot 2-way SLI/Crossfire als je een M.2 SSD plaatst), of dat het aantal beschikbare lanes bij 3-way en 4-way altijd lager is dan in theorie mogelijk (zoals bij de X99 WS).

PCI-Express lanes te over bij het X99 platform, maar de keuze voor een Core i7 5820K en/of M.2 SSD kan bepaalde videokaartconfiguraties beperken of onmogelijk maken.

Veel borden hebben verder méér dan vier PCI-Express x16 sloten. Dat kan een esthetische reden hebben, waarbij een vijfde slot simpelweg 1, 2 of 4 lanes vanuit de south bridge heeft ter opvulling. Soms is er een vijfde slot dat een "kopie" is van een ander (lees: dezelfde lanes), zoals bij de MSI X99S Gaming 9 en X99S XPower. Zo'n slot biedt dan de mogelijkheid om zowel drie dual-slot als drie triple-slot videokaarten te plaatsen.

Het gaat te ver om voor ieder bord precies te omschrijven hoe de lanes-verdeling in elkaar zit. In feite is dat ook niet bijster interessant en als je het wil weten kun je de handleidingen downloaden. Veel interessanter is welke mogelijkheden de PCI-Express sloten op de borden precies bieden. 

In onderstaande tabellen vind je allereerst terug of de moederborden geschikt zijn voor 2-way, 3-way en 4-way SLI, gebruik maken van een 28-lane en 40-lane CPU. De tweede tabel is het interessantst. Daar laten we voor alle borden zien met welke verdeling van lanes je 1, 2, 3 en 4 videokaarten kunt plaatsen, zowel met een 40-lane als 28-lane CPU en zowel met als zonder M.2 SSD verbonden met vier lanes geïntegreerd. We gaan hier uit van dual-slot videokaarten.

* = MSI X99 moederborden bieden de flexibiliteit om het M.2 slot met twee in plaats van vier lanes te gebruiken, zonder dan invloed te hebben op de lanes voor videokaarten. Wanneer je genoegen neemt met twee lanes in het M.2 slot, zijn de PCI-Express eigenschappen als in de rijen met toevoeging "zonder M.2 x4".

In de tweede tabel vind je het aantal lanes dat beschikbaar is voor 1, 2, 3 en 4 dual-slot videokaarten, met en zonder een M.2 SSD met vier lanes verbonden:

* = MSI X99 moederborden bieden de flexibiliteit om het M.2 slot met twee in plaats van vier lanes te gebruiken, zonder dan invloed te hebben op de lanes voor videokaarten. Wanneer je genoegen neemt met twee lanes in het M.2 slot, zijn de PCI-Express eigenschappen als in de rijen met toevoeging "zonder M.2 x4".

We zien dat 2-way SLI of Crossfire (en daarmee zal 99% van de markt gedekt zijn) bij alle borden prima werkt met 2x 16 lanes met een 40-lane CPU (5960X of 5930K) en 16+8 lanes met een 28-lane CPU (5820K). Vanaf 3 dual-slot videokaarten ontstaan er verschillen. Met een 5820K kun je bij alle borden nog 8+8+8 lanes doen, van de ATX borden biedt enkel de ASRock X99 Extreme4 dat niet. Met een 40-lane CPU bieden sommige borden nog 16+16+8 lanes, bij anderen is enkel 16+8+8 mogelijk. Overigens kunnen we ons niet voorstellen dat dat enig verschil in prestaties zal bieden. Met een M.2 SSD geplaatst, vallen veel borden ook met een 40-lane CPU terug naar 8+8+8. 4-way SLI of Crossfire is in de regel alleen mogelijk met een 40-lane CPU én geen snelle M.2 SSD geplaatst. Gigabyte en MSI bieden bij hun borden nog een mogelijkheid om 4-way Crossfire met een 28-lane CPU te doen door een vierde slot 4 lanes te geven. Of je dat moet willen, betwijfelen we. Bij Gigabyte is er zoals te zien geen implicatie op de videokaartsloten bij het plaatsen van een M.2 SSD, aangezien ze zoals geschreven een minder snelle M.2 implementatie hebben.